Wie voor een tweede mening of een operatie naar een ander ziekenhuis ging, kreeg tot een paar jaar geleden een dvd mee met zijn röntgenfoto’s, CT-scans of MRI-scans. Dat schijfje is verdwenen, nog voordat de zorg aan de fax begon.
Een schijfje in een envelop
Een CT-scan bestaat uit honderden beelden en past niet in een e-mail. Ziekenhuizen brandden de beelden daarom op een dvd, die met de post of met de patiënt meeging. In het andere ziekenhuis moest iemand het schijfje eerst inlezen voordat de arts iets te zien kreeg.
DVDexit
In april 2020 koos Twiin, het samenwerkingsverband voor gegevensuitwisseling in de zorg, voor één landelijke voorziening: het Twiin Portaal. Het project kreeg de naam DVDexit. Een ziekenhuis zoekt de ontvanger op in een landelijk adresboek en verstuurt het onderzoek, met het verslag van de radioloog erbij.
Een jaar later hadden alle Nederlandse ziekenhuizen zich aangemeld. In april 2021 wisselden 65 van de 74 ziekenhuizen op deze manier beelden uit, en het aantal verstuurde dvd’s was in maart van dat jaar gehalveerd. Zorgverzekeraars Nederland betaalde de voorziening.
Het programma dat in januari 2022 de fax aanpakte, kreeg een naam in dezelfde vorm: Faexit.
Wat het portaal doet
Het portaal is de gewone weg geworden. In 2025 gingen er1,8 miljoen onderzoekendoorheen, tussen 135 zorginstellingen. Dat is 16 procent meer dan het jaar ervoor. Ongeveer 250.000 onderzoeken gingen naar de patiënt zelf of naar een zorgverlener die niet is aangesloten.
De software is van Alphatron Zorgverbinders, het beheer ligt bij VZVZ. Het ziekenhuis dat een onderzoek ontvangt, mag het alleen binnenhalen als de patiënt daar uitdrukkelijk toestemming voor heeft gegeven.
Versturen is nog geen inzien
Het portaal werkt zoals de dvd en de fax werkten: iemand moet het onderzoek versturen. Een arts die wil weten of er elders al een scan is gemaakt, moet dat eerst navragen en dan wachten tot het andere ziekenhuis hem opstuurt.
Opvragen kan wel binnen regionale netwerken, waarin ziekenhuizen elkaars beelden ophalen volgens de standaard XDS. Die netwerken en het portaal stonden los van elkaar.
Medio 2025 is besloten ze te koppelen. Bovenop het portaal komt een tijdlijn: één overzicht van alle radiologische onderzoeken van een patiënt, in welk ziekenhuis ze ook zijn gemaakt. Mitz wijst aan waar de beelden staan en of de patiënt toestemming gaf om ze te delen. De koppeling is in juni 2025 voor het eerst met succes getest. Begin 2026 deden twaalf ziekenhuizen in de regio’s Rotterdam, Gouda, Leiden, Den Haag en Delft mee aan de proef.
Een plicht is er nog niet
Beelduitwisseling is een van de vijf uitwisselingen die het ministerie van VWS onder de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg verplicht wil stellen. Het besluit dat daarvoor nodig is, ligt stil. De wet eist dat een onafhankelijke partij de software keurt, terwijl de Europese regels voor gezondheidsgegevens uitgaan van een beoordeling door de leverancier zelf. De technische norm is wel klaar.
De ziekenhuizen wachten daar niet op. De dvd verdween zonder wet, en de fax ook.
