Door Bram van de Berg
EPD staat voor elektronisch patiëntendossier. Het is het digitale dossier waarin een zorgaanbieder vastlegt wat er met een patiënt is besproken, onderzocht en gedaan. Elke huisarts, elk ziekenhuis en elke apotheek heeft er een.
EPD, HIS, ZIS: wat is wat?
Het woord EPD wordt vooral voor ziekenhuizen gebruikt. Andere zorgaanbieders hebben hetzelfde soort systeem onder een andere naam:
- HIS
- Huisartsinformatiesysteem
- AIS
- Apotheekinformatiesysteem
- ZIS
- Ziekenhuisinformatiesysteem
- ECD
- Elektronisch cliëntendossier
In een ziekenhuis regelt het ZIS de logistiek, de administratie en de financiën, en bevat het EPD de medische gegevens. In de praktijk is dat één systeem met verschillende onderdelen.
Is er één landelijk EPD?
Nee. Het plan was er wel. De Tweede Kamer nam in 2009 een wetsvoorstel voor een landelijk EPD aan, maar de Eerste Kamer verwierp het op 5 april 2011 met algemene stemmen.
Wat overbleef, is het Landelijk Schakelpunt. Dat is geen dossier en geen database: de gegevens blijven bij de huisarts en de apotheek. Het schakelpunt houdt alleen bij wáár gegevens over iemand te vinden zijn, en alleen als die persoon daar toestemming voor gaf.
Welke EPD-systemen zijn er?
Bij ziekenhuizen is de markt klein. Volgens de jaarlijkse telling van adviesbureau M&I/Partners werkte begin 2026 76 procent van de ziekenhuizen met het systeem van één Nederlandse leverancier, 16 procent met een Amerikaans systeem en 8 procent met een derde. Een vierde leverancier is uit de ziekenhuismarkt verdwenen.
Wat zegt de wet over het dossier?
- Een dossier is verplicht. De hulpverlener legt vast wat voor goede zorg nodig is.
- Het wordt twintig jaar bewaard, gerekend vanaf de laatste wijziging, of langer als goede zorg dat vraagt. Voor onder meer academische ziekenhuizen gelden langere termijnen.
- Je mag het inzien en er een kopie van krijgen. Lees hoe inje medisch dossier inzien.
- Alleen betrokkenen mogen erin. Dat zijn de mensen die rechtstreeks bij je behandeling betrokken zijn, voor zover dat voor hun werk nodig is.
- Elke inzage wordt vastgelegd. Zorgaanbieders moeten voor de beveiliging en de logging van hun systeem aan vaste normen voldoen. Meer daarover bijNEN 7510.
Waarom praten systemen niet met elkaar?
Overstappen naar een ander EPD is duur, en elk systeem is op maat ingericht. Toezichthouder ACM waarschuwde in 2021 dat ziekenhuizen daardoor aan hun leverancier vastzitten, met als risico’s dat systemen slecht koppelen, dat leveranciers onredelijke beperkingen opleggen en dat de prijzen hoog zijn. Een jaar later legde de ACM in een leidraad vast dat het bemoeilijken van koppelingen in strijd kan zijn met de mededingingsregels.
In april 2026 werd de afhankelijkheid zichtbaar toen bij een cyberaanval op een EPD-leverancier patiëntgegevens werden gestolen. De minister erkende daarna dat enkele grote leveranciers de markt domineren en dat die afhankelijkheid de continuïteit van de zorg kan bedreigen.
Wat gaat er veranderen?
- Wegiz. Sinds 1 juli 2023 kan de overheid per soort uitwisseling voorschrijven dat die elektronisch moet, en later ook volgens vaste normen.
- Landelijk dekkend netwerk. Geen nieuw centraal dossier, maar bestaande netwerken die volgens landelijke afspraken aan elkaar worden verbonden. Volgens het ministerie verschuift het werk in 2026 van proeven naar invoering.
- Europese regels. De Europese ruimte voor gezondheidsgegevens (EHDS) stelt eisen aan EPD-systemen zelf. Het ministerie noemt het openbreken van de EPD-markt daar een wezenlijk onderdeel van.