Door Mieke Janssen
Het Landelijk Schakelpunt, kortweg LSP, is een beveiligd netwerk waarop zorgaanbieders zijn aangesloten om medische gegevens uit te wisselen. Het is er vooral voor de momenten dat je bij een andere zorgverlener terechtkomt dan je eigen: de huisartsenpost in het weekend, of een andere apotheek.
Wat is het LSP wel, en wat niet?
Het LSP is geen landelijk dossier. Je gegevens blijven staan waar ze stonden: in het systeem van je huisarts en je apotheek. Wat het LSP bijhoudt, is een verwijsindex: een lijst die per burgerservicenummer aangeeft bij welke zorgaanbieders gegevens beschikbaar zijn. Je staat daar alleen in als je toestemming hebt gegeven.
Het netwerk bestaat in deze vorm sinds 2012 en wordt beheerd door VZVZ, de Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie. De afspraken waar het LSP op draait, heten samen AORTA. De zorgverzekeraars betalen ervoor, maar hebben zelf geen toegang.
Welke gegevens worden gedeeld?
- Huisarts
- Een samenvatting, niet het hele dossier: onder meer actuele klachten, recente contacten, uitslagen, voorgeschreven medicijnen en allergieën.
- Apotheek
- De medicijnen die je hebt gekregen, met allergieën en overgevoeligheden.
Niet alles loopt via het LSP. Uitwisseling via andere systemen, zoals een digitale verwijzing naar het ziekenhuis, valt erbuiten en zie je ook niet terug in je overzicht.
Wie mag je gegevens opvragen?
Alleen een zorgverlener die je behandelt, en alleen als het voor die behandeling nodig is. De samenvatting van de huisarts is alleen in te zien door een waarnemend huisarts. Bedrijfsartsen, verzekeringsartsen, zorgverzekeraars en overheden kunnen niet op het LSP aansluiten.
Inloggen kan alleen met een persoonlijke UZI-pas. Het LSP legt vast welke zorgaanbieder welk soort gegevens wanneer heeft opgevraagd.
Toestemming geven
Zonder jouw toestemming gebeurt er niets. De wet eist uitdrukkelijke toestemming voordat een zorgaanbieder gegevens via zo’n systeem beschikbaar stelt. Toestemming geef je per zorgaanbieder: voor je huisarts apart, en voor elke apotheek apart. Dat kan mondeling, met een formulier of online met DigiD.
- Tot 12 jaar beslist een ouder of voogd.
- Van 12 tot 16 jaar beslissen ouder en kind samen.
- Vanaf 16 jaar beslis je zelf.
Wil je dat een deel van je gegevens niet wordt gedeeld, dan kun je dat bij je huisarts of apotheek laten afschermen. Afgeschermde gegevens zijn ook in een noodgeval niet zichtbaar.
Toestemming intrekken
Dat kan altijd: online met DigiD, voor één zorgaanbieder of voor allemaal tegelijk, met een papieren formulier, of door het tegen je huisarts of apotheek te zeggen.
Volgjezorg: zien wie er keek
Volgjezorg is de website van VZVZ voor patiënten. Je regelt er je toestemming, en je ziet welke gegevens via het LSP beschikbaar zijn en wie ze heeft opgevraagd. Je medisch dossier zelf staat er niet. Je kunt het overzicht ook per post aanvragen.
Het vastleggen van toestemming verhuist stap voor stap naar Mitz. Volgjezorg blijft bestaan om te laten zien wat er is uitgewisseld.
Hoe groot is het?
Het grootste deel van de apotheken, huisartsenpraktijken, huisartsenposten en ziekenhuizen in Nederland is op het LSP aangesloten. In 2025 gingen er meer dan een miljard berichten overheen.
En bij spoed?
Ook dan geldt nu: geen toestemming, geen gegevens. Kom je zonder toestemming op de spoedeisende hulp of bij een andere apotheek, dan mogen je gegevens niet elektronisch worden gedeeld.
Daar wordt over gediscussieerd. De Tweede Kamer vroeg de regering op 30 juni 2026 om zo snel mogelijk een landelijke regeling uit te werken waarbij gegevens in onder meer de spoedzorg beschikbaar zijn tenzij iemand bezwaar maakt. Het kabinet wil dat recht om bezwaar te maken invoeren met de Europese regels voor gezondheidsgegevens, uiterlijk in 2029. Er is op dit moment nog niets veranderd.
Waarom geen landelijk dossier?
Dat was ooit het plan. De Eerste Kamer verwierp het wetsvoorstel voor een landelijk elektronisch patiëntendossier op 5 april 2011 en vroeg de regering zich niet langer met het schakelpunt te bemoeien.Zorgaanbieders hebben het daarna zelf voortgezet. Meer daarover bij het EPD.