Door Mieke Janssen
De fax zelf
Is de fax nu helemaal weg uit de zorg?
Bijna. Toen het programma in december 2024 werd afgesloten, werkte 93 procent van de huisartsen, 92 procent van de apothekers en 90 procent van de ziekenhuizen zonder fax. De rest volgde later of faxt nog. Een groot ziekenhuis in Haaglanden stopte bijvoorbeeld pas op 1 mei 2025.
Wat betekende ‘faxloos’ precies?
Een regio heette faxloos als meer dan 90 procent van de zorgverleners geen fax meer gebruikte. Faxloos betekende dus niet dat er geen enkele fax meer werd verstuurd. Bij de afsluiting was de kaart van het programma ook nog niet helemaal groen.
Wij gebruiken een e-fax of fax-naar-mail. Telt dat ook?
Ja. Binnen het programma gold een e-fax gewoon als fax. Ook een ziekenhuis dat ‘geen (digitale) fax meer in het zorgproces’ gebruikte, telde de e-fax dus mee.
Wat de wet zegt
Is faxen in de zorg verboden?
Nee. Er is geen wet die de fax bij naam verbiedt. Wat er wel is: de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz), in werking sinds 1 juli 2023. Die wet wijst stap voor stap uitwisselingen aan die elektronisch moeten verlopen. Voor zo’n aangewezen uitwisseling is de fax dan geen optie meer.
Vijf uitwisselingen hebben voorrang: medicatieoverdracht, de basisgegevensset zorg, de verpleegkundige overdracht, beeldbeschikbaarheid en acute zorg.
Mag een recept digitaal naar de apotheek?
Ja. De Geneesmiddelenwet omschrijft een recept als een document van een bevoegde voorschrijver dat is ondertekend, of dat met een code is beveiligd waarmee de echtheid kan worden vastgesteld. Papier is geen eis.
Voor de huisarts is het sinds 1 januari 2024 zelfs verplicht: het recept aan de apotheek of de apotheekhoudende huisarts is de eerste uitwisseling die onder de Wegiz is aangewezen. Volgens de toelichting kan daarvoor een beveiligd pdf-bestand per e-mail al voldoende zijn.
En een kopie van het recept per fax erachteraan?
Niet doen. De universitaire ziekenhuizen, de ziekenhuisapothekers en de KNMP spraken in 2023 af dat er van een digitaal verzonden recept geen kopie per fax naar de apotheek gaat, ook niet bij opiaten. Voorschrijvers spannen zich in om de fax voor recepten te vermijden.
Wat ervoor in de plaats kwam
Wat is NTA 7516?
Een afspraak van normalisatie-instituut NEN met eisen voor veilige e-mail en chat waarmee zorgverleners onderling en met patiënten gezondheidsgegevens uitwisselen. Volgens NEN is de afspraak nog niet verplicht. Lees meer bij veilig mailen.
Hoe vind ik het digitale adres van een andere zorgaanbieder?
Daarvoor is het ZORG-AB opgezet, een landelijk adresboek dat VZVZ beheert. Het bevat de digitale adresgegevens van zorgaanbieders en zorgverleners, zodat een bericht op het juiste adres aankomt.
Is digitaal versturen dan wel veilig?
Veiliger, niet feilloos. De meeste datalekken die de zorg bij de Autoriteit Persoonsgegevens meldt, ontstaan doordat gegevens bij de verkeerde ontvanger belanden. Een datalek moet binnen 72 uur na ontdekking worden gemeld. Een verkeerd adres blijft dus het grootste risico, ook zonder fax. Controleer het adres voordat je verstuurt.